Shopping mall-ийн цэнзүүр юу вэ?
“Shopping Mall”-ийн цэнзүүр буюу үнэлгээний систем гэдэг нь тухайн худалдааны төвийн барилга байгууламж, дотоод зохион байгуулалт, үйлчилгээний чанар, хэрэглэгчийн туршлага, байгаль орчинд ээлтэй байдал зэрэг олон талын үзүүлэлтийг нэгтгэн дүгнэдэг олон улсын болон үндэсний стандартууд юм. Энэ үнэлгээ нь зөвхөн архитектурын шийдэл төдийгүй тухайн mall-ийн үйл ажиллагаа, менежмент, хэрэглэгчийн сэтгэл ханамжийг бүхэлд нь илэрхийлдэг.
Дэлхийн хэмжээнд хамгийн өргөн хүлээн зөвшөөрөгдсөн үнэлгээний систем бол International Council of Shopping Centers (ICSC)-ийн шалгуур юм. Энэхүү байгууллага нь shopping mall-уудыг загварын шилдэг шийдэл, түрээслэгчдийн бүтэц, хэрэглэгчдэд үзүүлэх үйлчилгээний чанар, байгаль орчны тогтвортой байдал, борлуулалтын үзүүлэлт гэх мэт олон талын үндсэн үзүүлэлтээр нь дүгнэдэг. ICSC нь жил бүр “Global Shopping Center Awards” нэртэйгээр дэлхийн шилдэг mall-уудыг шалгаруулдаг бөгөөд энэ нь олон улсын түвшинд хамгийн нэр хүндтэй үнэлгээний нэгд тооцогддог.
Нөгөө талаас, барилгын байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөг харгалзан үздэг LEED (АНУ) болон G-SEED (БНСУ) зэрэг системүүд нь mall-ийн ногоон байгууламжийн түвшинг тодорхойлдог. LEED үнэлгээ нь Silver, Gold, Platinum гэсэн шатлалтай бөгөөд эрчим хүчний хэмнэлт, усны хэрэглээ, хаягдлын менежмент, агаарын чанар, байгалийн гэрэл ашиглалт зэрэг үзүүлэлтүүдээр шалгагддаг. Солонгосын G-SEED стандарт нь мөн ижил утгатайгаар барилгын байгальд ээлтэй байдлыг дүгнэдэг бөгөөд “Eco-friendly commercial facility” зэрэглэл олгодог.
Үйл ажиллагааны чанар, хэрэглэгчийн аюулгүй байдал, дотоод системийн зохион байгуулалтыг үнэлдэг ISO стандартууд мөн чухал байр суурь эзэлдэг. ISO 9001 нь үйлчилгээний чанарын менежментийг тодорхойлдог бол ISO 14001 нь байгаль орчны менежментэд чиглэгддэг. Эдгээр стандартуудыг мөрдсөн mall нь үйл ажиллагааны хувьд тогтвортой, хэрэглэгчдэд найдвартай үйлчилгээ үзүүлдэг байгууллага гэж хүлээн зөвшөөрөгддөг.
Мөн BOMA International байгууллага нь худалдааны төвийн барилга, инженерийн үйл ажиллагаа, эрчим хүчний хэрэглээ, засвар үйлчилгээ, аюулгүй байдлын түвшнийг үнэлдэг “BOMA BEST Certification”-ийг олгодог. Энэ нь барилга менежментийн чанарыг баталгаажуулдаг систем юм.
Солонгос улсад худалдааны төвүүдийг үндэсний стандартын дагуу гурван түвшинд ангилдаг. Нэгдүгээр түвшинд Premium Complex Mall буюу худалдаа, хоол, соёл, амралт, туршлагыг нэгтгэсэн иж бүрэн төвүүд ордог. Хоёрдугаар түвшинд Regional Mall буюу бүс нутгийн төвлөрөл бүхий томоохон худалдааны төвүүд, гуравдугаар түвшинд Community Mall буюу орон нутгийн хэрэглээнд зориулсан худалдааны төвүүд багтдаг. Эдгээрийг үнэлэхдээ үйлчилгээний цар хүрээ, хэрэглэгчийн урсгал, архитектурын шийдэл, дотоод тохижилт, олон нийтэд чиглэсэн соёлын орон зай зэргийг харгалзан үздэг.
Дэлхийн хэмжээнд The Dubai Mall, ION Orchard (Сингапур), Starfield Hanam (Солонгос), Mall of America (АНУ), Aeon Mall Makuhari (Япон) зэрэг худалдааны төвүүд нь дээрх бүх үнэлгээний системийн дээд түвшинд хүрсэн жишиг mall-уудын тоонд ордог. Эдгээр төвүүд нь архитектурын шийдэл, хэрэглэгчийн тав тух, байгальд ээлтэй менежмент, технологийн дэвшил, үйлчилгээний чанараараа дэлхийн хэмжээнд жишиг тогтоосон байдаг.
Ийнхүү shopping mall-ийн цэнзүүр буюу үнэлгээ нь тухайн байгууламжийг зөвхөн худалдааны орон зай гэж бус, харин нийгмийн амьдралын нэг хэсэг, хэрэглэгчийн сэтгэл ханамж, хотын соёлын илэрхийлэл гэж үздэг олон талын дүн шинжилгээний систем юм. Дээд түвшний mall нь зөвхөн гоё барилгатай байхаас гадна, ухаалаг төлөвлөлттэй, аюулгүй, ногоон, хэрэглэгчдэд ээлтэй орчныг бүрдүүлсэн байх шаардлагатай.
